TRØYSTESALME: Ein av dei mest slitesterke salmane om Guds omsorg vart skriven av Paul Gerhardt. Han opplevde store prøvingar i livet.

Skjult bodskap i gammal salme

Mystiske kodar har ein appell til oss menneske. Då kan det vere interessant å vite at sånt finst også i salmeboka. 

Les du det første ordet i kvar av dei tolv strofene til salmen «Velt alle dine veier», dukkar det opp ei setning. (Vel å merke må du ta med dei to første i den andre strofa.)

Resultatet er: «Velt på Herren din vei og håp på ham, han skal skal det gjør(e)». Den bibelkyndige vil dra kjensel på denne setninga. Ho er henta frå Salme 37,5 i Det gamle testamentet.

Denne måten å dikte på var populær då den tyske presten Paul Gerhardt (1605-1676) skreiv salmen i 1653. Med eit framandord frå gresk heiter forma «akronstikon».

Då den norske presten Magnus B. Landstad omsette salmen til norsk, greidde han på meisterleg vis å vidareføre dette trekket ved salmen.

Gerhardt vert rekna som ein av dei fremste lutherske salmediktarane. Men det er neppe berre Gerhardts gåver som ordkunstnar som gjer at denne salmen er blitt ståande i snart 400 år og framleis treff mange i hjartet.

På ein varm og håpefull måte set han ord på Guds omsorg utan å leggje skjul på at livet kan by på mykje vi hadde hatt mest lyst til å sleppe.

For Gerhardt var dette ikkje verken tom eller from teori. Han hadde nettopp levd gjennom 30-årskrigen som var prega av stor brutalitet og mykje naud. Krigen starta då han var elleve år gammal.

Tolv år gammal mista han faren, fjorten år gammal mista han mora. Den einaste broren sin mista han under krigen, barndomsheimen vart brend og i heimbyen Wittenberg var det pest.

Det stoppa ikkje der. To år etter at Gerhard skreiv salmen, vart han gift. Fire av dei fem borna hans døydde i løpet av det første leveåret.

Og etter tretten års samliv døydde kona av tuberkulose. Då var ho vel 45 år gammal. «Paul Gerhardt fikk bruk for sine egne ord», vert det konstatert på salmebloggen.no.

Artikkelen fortsetter under annonsen.

Melodien er den same som på «O hode høyt forhånet» og var blitt komponert av Leo Hassler i 1601. Framført med kor og symfonisk orkester er han mektig som eit bølgjande hav.

Det får ein ikkje minst oppleve i Matteuspasjonen, der Bach har innlemma denne melodilinja. Men «Velt alle dine veier» er også godt eigna til enklare og varare arrangement.

Salmen avspeglar spenninga mellom desperasjon og håp som vi også finn i evangelieteksten komande søndag.

«Eg trur, hjelp mi vantru!» seier den namnlause faren som kjem til Jesus med sonen sin.

Han er plaga av ei vond ånd. Jesus seier at alt er mogleg for den som trur. Mannen synest tydelegvis ikkje at det er rare trua han har, men han kjem til Jesus i nauda.

Nokon annan plass å gå har han ikkje. Eit råd mange har fått som strevar med at trua deira er for ustødig, er at det avgjerande ikkje er kor stor trua er, men kven ho rettar seg imot.

Her er det første og det siste verset i omsetjinga til Landstad.

1.

Velt alle dine veier

og all din hjertesorg

Artikkelen fortsetter under annonsen.

på ham som evig eier

den hele himlens borg.

Han som kan stormen binde

og bryte bølgen blå,

han skal og veien finne,

den vei hvor du kan gå.

12.

Gjør en lykksalig ende

på all vår strid og nød!

Ja, Herre, ta i hende

Artikkelen fortsetter under annonsen.

vår sak inntil vår død!

La troen vinne seier,

og led oss trinn for trinn,

så samles våre veier

til sist i himlen inn.

alt kan du få av Gud.